دانشگاه صنعتی آریامهر، پروژه‌ای برای صدور انستیتو تکنولوژی ماساچوست - ۱

در دهه‌ی 50 میلادی بود که انستیتو تکنولوژی ماساچوست یا همان MIT، تغییراتی اساسی را به سیستم آموزشی مهندسی خود اعمال کرد و بعد از آن طی دهه‌های 60 و 70 میلادی، مدلی شد برای دانشگاه‌های دیگر نقاط جهان. از آنجایی که در ایالات متحده رقابتی شدید بین سیاست ‌گذاران آمریکایی و مسئولان انستیتو حاکم بود و خود انستیتو هم خود را مرکز شبکه‌ی بین المللی آموزش و پژوهش می‌دانست، بر‌آن شد که به تاسیس دو دانشگاه صنعتی در هند و یک دانشگاه صنعتی در ایران کمک کند. کسانی که در ایران حامی چنین پروژه‌ای بودند، با هدف افزایش توان مهندسی و مدیریت در کشور، چنین پروژه‌ای را پشتیبانی می‌کردند و درواقع آنرا برای مدرنیزه‌کردن سیاست و اقتصاد کشور حیاتی می‌دانستند. با بررسی‌های بیشتر مشخص شد که نمی‌توان به سادگی این پروژه را تعریف کرد و یا حتی نمی‌توان آن را از دانشگاه MIT کپی‌برداری کرد. مقامات مسئول چنین پروژه‌ای، همگی موافق بودند که تنها می‌توان ویژگی‌های اصلی و منحصربه‌فرد MIT را به دانشگاه‌های دیگر منتقل کرد.
همانطور که قابل پیش‌بینی بود، سابقه‌ی طولانی MIT در خودمختاری میان دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی باعث شد که پروژه‌ی صدور MIT تفاسیر متفاوتی را متوجه آن کنند. برخی از اساتید و روسای این دانشگاه، نگاهی به دانشگاه قبل از جنگ‌جهانی داشتند که در آن سیستم آموزشی دانشگاه بر مبنای تجربیات مهندسی اداره می‌شد. برخی دیگر نیز دانشگاه بعد از جنگ جهانی را می‌دیدند که در آن "علم مهندسی" پا به عرصه گذاشته بود و یک ارتباط بسیار قوی میان علوم پایه و علوم مهندسی شکل گرفته بود . اما عده‌ای نیز هنوز به آینده‌ی MIT چشم دوخته بودند که در آن پژوهشکده‌های میان-رشته ای، وظیفه‌ی مدیریت پژوهش و آموزش را علاوه بر دانشکده‌ها و دپارتمان‌های دانشگاه، برعهده خواهند داشت. هرکدام از این سه نسخه‌ی انستیتو تکنولوژی ماساچوست، می‌توانست دستاوردها و فرصت‌های خاص خود را به عنوان یک مدل آموزشی مناسب برای توسعه‌ی ملل مختلف دربرداشته باشد.
گوردن براون (Gordon Brown)، شخصیتی که در هر سه نسخه‌ی MIT نقشی کلیدی در حوضه‌ی فنی داشت، گذشته، حال و آینده‌ی "پروژه‌ی MIT" را نیز پشتیبانی می‌کرد. گوردن براون، در دهه‌ی 30 میلادی دوره‌های کارشناسی و تحصیلات‌تکمیلی خود را در این دانشگاه در رشته‌ی مهندسی برق به پایان رسانده‌بود و مباحث وی هنوز کماکان در حوزه‌ی سیستم‌های قدرت و محاسبات آنالوگ معتبر است. در حین جنگ جهانی دوم، وی که تازه به عضویت هیئت‌علمی دانشگاه در آمده بود، آزمایشگاه سرومکانیزم را که در حوزه‌ی کنترل عددی و محاسبات دیجیتال کاربرد داشت، در MIT تاسیس کرد. براون در سال 1952 به عنوان رئیس دانشکده مهندسی برق MIT منصوب شد که بواسطه‌ی بنیاد محکمی از ریاضیات پیشرفته و علوم پایه، تغییراتی اساسی در حوزه‌ی آموزشی و تحصیلات تکمیلی مهندسی برق وارد کرد.
هنگامیکه براون در سال 1959 به عنوان رئیس انستیتو تکنولوژی ماساچوست انتخاب شد، ایده‌های خود را که با عنوان "مهندسی علم" معرفی کرده بود، با کمک 9 میلیون دلاری شرکت فورد برای "توسعه‌ی سیستم آموزشی مهندسی بر مبنای علوم پایه"، به تمام دانشکده‌های مهندسی MIT منتقل کرد. از نگاه براون، مهندسی به سمت تئوری قوی‌تری پیش‌می‌رفت اما از میزان تجربی بودن آن کاسته نمی‌شد: "آنچه که در این برنامه‌ریزی جدید از همه بیشتر مد نظر خواهد بود، این است که به دانشجویان کمک کنیم تا هدف خود را که خلاقیت و دید درست در مهندسی نوین است، پیدا کنند و افرادی شوند که بتوانند مشکلات و مسائل را واقعاً حل کنند." براون این ایده‌ی خود را "دانشگاه با قطب علوم پایه" نام‌گذاری کرد که در چنین دانشگاهی، این علوم پایه بودند که پژوهشکده‌ها، دانشکده‌ها و سیستم آموزشی در کلیه‌ی دوره‌ها را در احاطه‌ی خود داشتند.
ادامه دارد...

منبع: مجله‌ی اوریسیس، انجمن تاریخ علم آمریکا